Kıbrıs Volkan
Kıbrıs Volkan

Cemal ASLAN; East-Med Uygulanabilir mi?

08 Ocak 2020 - 15:23 'de eklendi ve A+A-

Cemal ASLAN;  East-Med Uygulanabilir mi?

East-Med adı verilen Doğu Akdeniz boru hattı projesi; 2 Ocak 2020 günü Atina’da İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından imzalandı. Bu gelişme öncelikle Türkiye’yi hem ekonomik, hem siyasi hem de güvenlik yönüyle yakından ilgilendirmektedir.
Projenin açık ve gizli amacı: Projenin açık amacı İsrail gazının pazarlanması gibi gözükmesine rağmen, Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığının azaltılması, ABD yönetiminde kurulacak Kürt devletinin Akdeniz’e açılması, Irak’ın İran etkisinden kurtulması, Lübnan’daki Hizbullah’ın saf dışı bırakılması, Gazze’nin İsrail’in kontrolüne verilmesi gibi birbirinden bağımsız görünen ancak birbirine bir şekilde bağlı gelişmeler söz konusudur.
Bu bağlamda, Doğu Akdeniz’de İsrail, Lübnan, Suriye, Mısır, Türkiye ve KKTC arasında BM Deniz Hukuku Sözleşmesine uygun olarak deniz alanlarının sınırlandırılması için bir anlaşma yapılmadan 2000 km. uzunluğundaki enerji projelerine kalkışmak sadece kışkırtıcı bir politikadır. Bu bir ön proje anlaşmasıdır. Finansmanı yüksektir. Yaklaşık $20 milyar dolar gerekmektedir.
Kıbrıs sorunu çözülmeden bu hattın Türkiye’nin MEB’i içinde yapılması hukuken mümkün değildir. Türkiye derhal itiraz etmeli ve projenin KKTC’nin onayı alınmadan gerçekleşmesi halinde bunun uluslararası hukuka aykırı olacağı ilan edilmelidir.
Hayfa, Güney Kıbrıs, Girit, Mora ve Adriyatik üzerinden Avrupa’ya ulaşması amaçlanan boru hattı ön projesi anlaşması, halen içinde bulunulan durum itibariyle ütopik yani hayal mahsulü bir anlaşmadır. Türkiye açısından amacı ise Kıbrıs sorununun çözülmesi için petrol ve doğal gaz kaynakları üzerinden Türkiye’ye baskı yapmaktır.
Boru hattı ile İsrail’in Leviathan sahasından (ve Leviathan’a yakın olan Afrodit sahasından) başlayıp, Kıbrıs adasına da uğradıktan sonra, Girit adası üzerinden Yunanistan’a ulaşacaktır.
Buradan mavi ile gösterilen Poseidon ile İtalya’ya ya da gri ve kırmızı hatlar üzerinden de Bulgaristan piyasalarına ulaşma imkanına kavuşacaktır.
Projenin kapasitesi 16 milyar m3/yıl olarak öngörülmüştür.
Bu kapsamda Leviathan ve Afrodit sahalarından Kıbrıs’a 200 km, Kıbrıs’tan Girit’e 700 km, Girit’ten Yunanistan’a 400 km, Yunanistan içinde de 600 km’lik bir boru hattı inşası öngörülmüştür.
Boru hattı kara kısmı 42”, deniz kısımları ise 24” – 32” arasında olacak şekilde dizayn edilmiştir. Bu boru hattı için de Edison şirketi, ortalama $8/10 milyar dolar civarında bir yatırım maliyeti hesaplamıştır. Edison’un böyle bir maliyeti hesaplarken, hangi kriterleri dikkate aldığı ya da nasıl böyle tutarsız ve eleştiriye açık bir hesaplama yaptığı bilinmemekle birlikte, konunun algı oluşturma maksatlı siyasi yönü olma ihtimali de düşünülmektedir. Çünkü, ilgili kısımların maliyetleri aynı bölgelerdeki boru hatları (deniz kısmı için son dönemde inşasına başlanan TAP, kara kısmı için ise TANAP gibi) ile kıyaslandığında, rakamın çok farklı çıkacağı görülmektedir. Bunun yanında böyle bir boru hattına karar verildiğinde dahi en erken 5 yıl içinde tamamlanabileceği düşünülürse, hat 2025 yılında hayata geçecektir. Bu durumda İsrail’in de o tarihe kadar yapacağı gaz satış anlaşmaları neticesinde elinde kalan arz miktarının ne olacağı belirli değildir. Ayrıca, 5 yıl sonraki demir, petrol ve inşaat giderlerinin de yeniden hesaplanması gerekmektedir.
Yine de, bölgedeki benzer diğer boru hatları ile bir kıyaslama yaparak, genel bir yatırım maliyeti hesaplanırsa; Leviathan ve Afrodit sahalarından Kıbrıs’a 200 km’lik kısım için yaklaşık 3 milyar $, Kıbrıs’tan Girit’e 700 km’lik kısım için yaklaşık $10 milyar,Girit’ten Yunanistan’a 400 km’lik kısım için yaklaşık $6 milyar, Yunanistan içinde de 600 km’lik (kara) kısım için yaklaşık $6 milyar dolar’lık bir maliyet öngörülmektedir.
Yani toplamda Doğu Akdeniz projesinin, henüz İtalya piyasasına ulaşmadan 25 milyar $ civarında bir maliyeti olacaktır.
East-Med Boru Hattı Haritası ve Leviathan, Tamar, Afrodit ve Zohr sahaları
Bu maliyetin de, proje karlılık kriterleri dikkate alındığında, ortalama 260 $/1000 m3’lük bir taşıma (tarife) yükü getireceği beklenmektedir. Taşıma maliyetine bir de örneğin İtalya piyasasına ulaşma maliyeti eklendiğinde, AB iç piyasalarındaki gaz fiyatlarından yüksek olacağı düşünülürse, böyle bir projenin hayata geçme şansı kesinlikle bulunmamaktadır. Zaten taşıma maliyetlerine, vergi, sigorta ve üretim maliyetleri de eklenirse, projenin imkansız oluşu daha da iyi anlaşılacaktır.
Tüm bu maliyetlerin yanı sıra İsrail’in geriye kalan gaz ihraç potansiyeli ile Kıbrıs Afrodit sahasının üretim potansiyeli toplamının da, düzenli olarak 16 milyar m3/yıl civarında olacağı hususunda şüpheler bulunmaktadır. Zaten maliyetleri biraz düşürmek için boru hattının deniz kısmı için çapın 24”-32” arasında seçilmiş olması, sevkiyatın 16 milyar metreküp/yıldan daha düşük olacağı ve yaklaşık 10 milyar metreküp/yıl beklentisi olduğunu da göstermektedir. (Su derinlikleri ~3000metreye inildikce borular için çapın 24” olması taşıma kapasitesini düşürecektir)
Sonuç olarak bu proje; ilgili yetkililerin açıkladığı gibi ticari ve ekonomik olarak uygulanabilir değildir. Kıbrıs’taki Afrodit sahasının geliştirilmesi ve İsrail’in kalan gaz ihraç potansiyelinin değerlendirilmesi için en uygun opsiyon Türkiye’dir. İlgili sahalardaki gazın %99’dan fazla metan ihtiva edecek kadar kuru gaz oluşu da, LNG opsiyonunun maliyetlerini iyice arttırmakta ve Türkiye’ye bağımlılığın boyutlarını bir kez daha ortaya çıkarmaktadır.

Etiketler :
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
Aydın AKKURT;   “Kıbrıs Cumhuriyeti” ve Rum Liderliği Aydın AKKURT; “Kıbrıs Cumhuriyeti” ve ...

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin oluşumunu sağlayan Zurih ve Londra anlamlarının imzalanmasından sonra 8 Mart 1959 günü Kıbrıs’a dönen Başpiskopo...

Aydın AKKURT;  Ajan-Provokatör Salsacı ve “Seçimi Boykot Grubu” Aydın AKKURT; Ajan-Provokatör Salsacı v...

Önümüzdeki Cumhurbaşkanlığı seçimin KKTC’nin ve Kıbrıs Türk halkının geleceğiyle ilgili olarak çok önemli olduğunu biliyoruz. Bizim bil...

Aydın AKKURT;  Guterres Çerçevesini Kimler Savunuyor? Aydın AKKURT; Guterres Çerçevesini Kiml...

Kıbrıs konusuyla ilgili müzakere sürecinin yeniden başlamasına yönelik girişimler devam ederken, Rum Yönetimi “müzakerelerin Guterres ç...

Kamil ÖZKALOĞLU;  Tek Egemenlik Savunulamaz Kamil ÖZKALOĞLU; Tek Egemenlik Savunula...

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi’nde halkın temsilcisi olarak görev yapan hiçbir Milletvekili “Tek Egemenliği”, “Tek Devleti”, “Fe...

BU HABER HAKKINDA GÖRÜŞLERİNİZİ BELİRTMEK İSTER MİSİNİZ?(Yorum Yok)
SON EKLENEN HABERLER
Aydın AKKURT;   “Kıbrıs Cumhuriyeti” ve Rum Liderliği Aydın AKKURT; “Kıbrıs C...

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin oluşumunu sağlayan Zurih ve Londra an...

“Federasyon havuzuna atlamayacağız” “Federasyon havuzuna atla...

NACAK GAZETESİ- Emekli Büyükelçi Osman Ertuğ, Radyo Güven’de...

Sınıflarda öğrenci sayısı 20 ile sınırlandırıldı Sınıflarda öğrenci sayısı...

NACAK GAZETESİ- Okullarda sosyal mesafe kurallarına uygun bi...

Okullar kademeli olarak açılıyor Okullar kademeli olarak a...

NACAK GAZETESİ- Sağlık Bakanlığı’nın uygulamaya koyacağı Ek ...

Rum-Yunan-ABD ilişkisi derinleşiyor Rum-Yunan-ABD ilişkisi de...

NACAK GAZETESİ- ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun Selanik...

DİSİ Başkanı Neofitu;  Müzakereler kaldığı yerden başlamalı DİSİ Başkanı Neofitu; Mü...

NACAK GAZETESİ- DİSİ Başkanı Averof Neofitu’nun, telekonfera...

“Seçimi Boykot Grubu”na  tepki büyüdü…Köroğlu;   Adları milliyetçi ama ne oldukları belirsiz “Seçimi Boykot Grubu”na ...

NACAK GAZETESİ- “Sandığa gitmemek demek, o kutsal makamı alt...

Seçmen kartı dağıtılmayacak Seçmen kartı dağıtılmayac...

NACAK GAZETESİ- Vatandaşlar nerde oy kullanacağıyla ilgili b...

Durduran anlattı… Akıncı koltuk meraklısıdır Durduran anlattı… Akıncı ...

NACAK GAZETESİ- “Mustafa Akıncı TKP Genel Başkanı olduktan s...

Eğitim HABERLERİ