Kıbrıs Volkan
Kıbrıs Volkan

Cemal ASLAN; East-Med Uygulanabilir mi?

East-Med adı verilen Doğu Akdeniz boru hattı projesi; 2 Ocak 2020 günü Atina’da İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından imzalandı. Bu gelişme öncelikle Türkiye’yi hem ekonomik, hem siyasi hem de güvenlik yönüyle yakından ilgilendirmektedir. Projenin açık ve gizli amacı: Projenin açık amacı İsrail gazının pazarlanması gibi gözükmesine rağmen, Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığının azaltılması, ABD […]

08 Ocak 2020 - 15:23 'de eklendi ve 2119 kez görüntülendi. A+A-

Cemal ASLAN;  East-Med Uygulanabilir mi?

East-Med adı verilen Doğu Akdeniz boru hattı projesi; 2 Ocak 2020 günü Atina’da İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından imzalandı. Bu gelişme öncelikle Türkiye’yi hem ekonomik, hem siyasi hem de güvenlik yönüyle yakından ilgilendirmektedir.
Projenin açık ve gizli amacı: Projenin açık amacı İsrail gazının pazarlanması gibi gözükmesine rağmen, Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığının azaltılması, ABD yönetiminde kurulacak Kürt devletinin Akdeniz’e açılması, Irak’ın İran etkisinden kurtulması, Lübnan’daki Hizbullah’ın saf dışı bırakılması, Gazze’nin İsrail’in kontrolüne verilmesi gibi birbirinden bağımsız görünen ancak birbirine bir şekilde bağlı gelişmeler söz konusudur.
Bu bağlamda, Doğu Akdeniz’de İsrail, Lübnan, Suriye, Mısır, Türkiye ve KKTC arasında BM Deniz Hukuku Sözleşmesine uygun olarak deniz alanlarının sınırlandırılması için bir anlaşma yapılmadan 2000 km. uzunluğundaki enerji projelerine kalkışmak sadece kışkırtıcı bir politikadır. Bu bir ön proje anlaşmasıdır. Finansmanı yüksektir. Yaklaşık $20 milyar dolar gerekmektedir.
Kıbrıs sorunu çözülmeden bu hattın Türkiye’nin MEB’i içinde yapılması hukuken mümkün değildir. Türkiye derhal itiraz etmeli ve projenin KKTC’nin onayı alınmadan gerçekleşmesi halinde bunun uluslararası hukuka aykırı olacağı ilan edilmelidir.
Hayfa, Güney Kıbrıs, Girit, Mora ve Adriyatik üzerinden Avrupa’ya ulaşması amaçlanan boru hattı ön projesi anlaşması, halen içinde bulunulan durum itibariyle ütopik yani hayal mahsulü bir anlaşmadır. Türkiye açısından amacı ise Kıbrıs sorununun çözülmesi için petrol ve doğal gaz kaynakları üzerinden Türkiye’ye baskı yapmaktır.
Boru hattı ile İsrail’in Leviathan sahasından (ve Leviathan’a yakın olan Afrodit sahasından) başlayıp, Kıbrıs adasına da uğradıktan sonra, Girit adası üzerinden Yunanistan’a ulaşacaktır.
Buradan mavi ile gösterilen Poseidon ile İtalya’ya ya da gri ve kırmızı hatlar üzerinden de Bulgaristan piyasalarına ulaşma imkanına kavuşacaktır.
Projenin kapasitesi 16 milyar m3/yıl olarak öngörülmüştür.
Bu kapsamda Leviathan ve Afrodit sahalarından Kıbrıs’a 200 km, Kıbrıs’tan Girit’e 700 km, Girit’ten Yunanistan’a 400 km, Yunanistan içinde de 600 km’lik bir boru hattı inşası öngörülmüştür.
Boru hattı kara kısmı 42”, deniz kısımları ise 24” – 32” arasında olacak şekilde dizayn edilmiştir. Bu boru hattı için de Edison şirketi, ortalama $8/10 milyar dolar civarında bir yatırım maliyeti hesaplamıştır. Edison’un böyle bir maliyeti hesaplarken, hangi kriterleri dikkate aldığı ya da nasıl böyle tutarsız ve eleştiriye açık bir hesaplama yaptığı bilinmemekle birlikte, konunun algı oluşturma maksatlı siyasi yönü olma ihtimali de düşünülmektedir. Çünkü, ilgili kısımların maliyetleri aynı bölgelerdeki boru hatları (deniz kısmı için son dönemde inşasına başlanan TAP, kara kısmı için ise TANAP gibi) ile kıyaslandığında, rakamın çok farklı çıkacağı görülmektedir. Bunun yanında böyle bir boru hattına karar verildiğinde dahi en erken 5 yıl içinde tamamlanabileceği düşünülürse, hat 2025 yılında hayata geçecektir. Bu durumda İsrail’in de o tarihe kadar yapacağı gaz satış anlaşmaları neticesinde elinde kalan arz miktarının ne olacağı belirli değildir. Ayrıca, 5 yıl sonraki demir, petrol ve inşaat giderlerinin de yeniden hesaplanması gerekmektedir.
Yine de, bölgedeki benzer diğer boru hatları ile bir kıyaslama yaparak, genel bir yatırım maliyeti hesaplanırsa; Leviathan ve Afrodit sahalarından Kıbrıs’a 200 km’lik kısım için yaklaşık 3 milyar $, Kıbrıs’tan Girit’e 700 km’lik kısım için yaklaşık $10 milyar,Girit’ten Yunanistan’a 400 km’lik kısım için yaklaşık $6 milyar, Yunanistan içinde de 600 km’lik (kara) kısım için yaklaşık $6 milyar dolar’lık bir maliyet öngörülmektedir.
Yani toplamda Doğu Akdeniz projesinin, henüz İtalya piyasasına ulaşmadan 25 milyar $ civarında bir maliyeti olacaktır.
East-Med Boru Hattı Haritası ve Leviathan, Tamar, Afrodit ve Zohr sahaları
Bu maliyetin de, proje karlılık kriterleri dikkate alındığında, ortalama 260 $/1000 m3’lük bir taşıma (tarife) yükü getireceği beklenmektedir. Taşıma maliyetine bir de örneğin İtalya piyasasına ulaşma maliyeti eklendiğinde, AB iç piyasalarındaki gaz fiyatlarından yüksek olacağı düşünülürse, böyle bir projenin hayata geçme şansı kesinlikle bulunmamaktadır. Zaten taşıma maliyetlerine, vergi, sigorta ve üretim maliyetleri de eklenirse, projenin imkansız oluşu daha da iyi anlaşılacaktır.
Tüm bu maliyetlerin yanı sıra İsrail’in geriye kalan gaz ihraç potansiyeli ile Kıbrıs Afrodit sahasının üretim potansiyeli toplamının da, düzenli olarak 16 milyar m3/yıl civarında olacağı hususunda şüpheler bulunmaktadır. Zaten maliyetleri biraz düşürmek için boru hattının deniz kısmı için çapın 24”-32” arasında seçilmiş olması, sevkiyatın 16 milyar metreküp/yıldan daha düşük olacağı ve yaklaşık 10 milyar metreküp/yıl beklentisi olduğunu da göstermektedir. (Su derinlikleri ~3000metreye inildikce borular için çapın 24” olması taşıma kapasitesini düşürecektir)
Sonuç olarak bu proje; ilgili yetkililerin açıkladığı gibi ticari ve ekonomik olarak uygulanabilir değildir. Kıbrıs’taki Afrodit sahasının geliştirilmesi ve İsrail’in kalan gaz ihraç potansiyelinin değerlendirilmesi için en uygun opsiyon Türkiye’dir. İlgili sahalardaki gazın %99’dan fazla metan ihtiva edecek kadar kuru gaz oluşu da, LNG opsiyonunun maliyetlerini iyice arttırmakta ve Türkiye’ye bağımlılığın boyutlarını bir kez daha ortaya çıkarmaktadır.

Etiketler :
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
<br>GERÇEĞE BAKIŞ </br> Aydın Akkurt yazdı : ” “SİYASİ DARBE”Yİ KİM GERÇEKLEŞTİRMEK İSTEDİ ?  “
GERÇEĞE BAKIŞ
Aydın Akkurt yaz...

Başbakan Faiz Sucuoğlu’nun istifasından sonra, Cumhurbaşkanı Ersin Tatar bir an önce yeni hükümeti oluşturmaya yönelik olarak siyasi pa...

<br>GERÇEĞE BAKIŞ </br> Aydın Akkurt yazdı : ” CUMHURBAŞKANI TATAR’A  “VATAN HAİNİ” DİYENLER “
GERÇEĞE BAKIŞ
Aydın Akkurt yaz...

Esas konuya girmeden önce “vatan” ve “vatan haini” kelimelerinin ne anlama  geldiğine ve neleri içerdiğine  özetle bir bakalım. VATAN; ...

Aydın Akkurt Yazdı : “SEDAT PEKER- CENK MUTLUYAKALI VE BAYRAK MESELESİ” Aydın Akkurt Yazdı : “SEDAT PEKER-...

Halil Falyalı’nın cenaze töreninde acılı ailesi ve yakınları tabutun üzerine Bayrak serdi. Vay sen misinin bunu yapan. “Sol...

Aydın AKKURT;  21 ARALIK, GİRİT VE KIBRIS Aydın AKKURT; 21 ARALIK, GİRİT VE KIBRI...

Kıbrıs Türk halkını yok etmek için 21 Aralık 1963 günü Rum-Yunan ikilisi tarafından başlatılan saldırıların 57. yıldönümünde Girit mese...

BU HABER HAKKINDA GÖRÜŞLERİNİZİ BELİRTMEK İSTER MİSİNİZ?(Yorum Yok)
SON EKLENEN HABERLER
Tatlısu-Geçitkale anayolunda feci kaza: 1 kişi yaralandı Tatlısu-Geçitkale anayolu...

26.09.2022 tarihinde saat 15.20 sıralarında Tatlısu-Geçitkal...

Türkiye’den Yunanistan’a protesto Türkiye’den Yunanistan’a ...

Türkiye, Yunanistan’ın Midilli ve Sisam adalarına Amerika Bi...

Töre, tanınma istemenin ülkedeki bazı çevreleri rahatsız ettiğini belirtti Töre, tanınma istemenin ü...

Cumhurbaşkanı Vekili Cumhuriyet Meclisi Başkanı Zorlu Töre, ...

“Kamu ve Özel Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları (Değişiklik) Yasa Tasarısı” Genel Kurula sevk edildi “Kamu ve Özel Radyo ve Te...

Cumhuriyet Meclisi, Hukuk, Siyasi İşler ve Dışilişkiler Komi...

Geçitkale’de yarın elektrik kesintisi yapılacak Geçitkale’de yarın elektr...

Geçitkale’de yarın elektrik kesintisi yapılacak. Kıbrıs Türk...

Lefkoşa Maratonu’nun 10’uncusu 23 Ekim’de düzenlenecek Lefkoşa Maratonu’nun 10’u...

Lefkoşa Türk Belediyesi’nin (LTB) organizasyonunda düzenlene...

Girne’de elektrik kesintisi olacak Girne’de elektrik kesinti...

Girne’de yarın bazı bölgelerde elektrik kesintisi olacak. Kı...

Deniz Kaplumbağaları Koruma ve Araştırma Projesi kapanış etkinliği yapıldı Deniz Kaplumbağaları Koru...

    Deniz Kaplumbağaları Koruma ve Araştırma Projesi kapanış...

KTEMB başkanı yeniden Bora Karaçam KTEMB başkanı yeniden Bor...

Kıbrıs Türk Elektrik Müteahhitleri Birliği’nin (KTEMB) hafta...

Kuzey sahil yolunda sondaj çalışmaları yapılacak Kuzey sahil yolunda sonda...

Kuzey sahil yolunun Tatlısu-Kaplıca ile Kaplıca-Balalan aras...

Eğitim HABERLERİ